Thống kê Xuất nhập khẩu và Logistics Ngành Thực phẩm Việt Nam: Vai trò của Thực phẩm trong Chuỗi Cung ứng Toàn cầu

Ngành Thực phẩm (Foodstuff), bao gồm các sản phẩm thực phẩm, nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến, là một trong những nhóm hàng quan trọng nhất trong hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Ngành này gắn liền với thế mạnh của Việt Nam về nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chế biến thực phẩm và năng lực cung ứng cho thị trường quốc tế.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu lớn trên thế giới về gạo, cà phê, hạt điều, thủy sản, trái cây, rau quả, hồ tiêu và nhiều sản phẩm nông nghiệp chế biến khác. Đồng thời, nhu cầu nhập khẩu thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm, phụ gia, hàng đông lạnh, thịt, sữa, đồ uống và các sản phẩm tiêu dùng cũng ngày càng tăng nhờ sự gia tăng dân số, quá trình đô thị hóa, thương mại điện tử và sự phát triển của hệ thống bán lẻ hiện đại.

Đối với ngành logistics, Foodstuff là một lĩnh vực có yêu cầu chuyên biệt cao. Nhiều sản phẩm cần kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, hạn sử dụng, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và đầy đủ chứng từ xuất nhập khẩu. Vì vậy, logistics thực phẩm không đơn thuần là vận chuyển hàng hóa mà là một chuỗi quản lý chất lượng từ nông trại, nhà máy, kho lạnh, cảng biển, sân bay cho đến người tiêu dùng cuối cùng.

---

1. Tổng quan về Xuất khẩu Nông, Lâm, Thủy sản của Việt Nam

Trong năm 2026, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 23,04 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm 2026, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 4/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 6,05 tỷ USD.

Trong quý I/2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 16,69 tỷ USD, tăng khoảng 5,9% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy các sản phẩm thực phẩm, nông sản và thủy sản của Việt Nam vẫn duy trì khả năng cạnh tranh bất chấp những biến động toàn cầu về giá cả, nhu cầu tiêu dùng và chính sách nhập khẩu.

Riêng nhóm nông sản đạt khoảng 8,93 tỷ USD trong quý I/2026, tăng 4,1%, trong khi thủy sản đạt khoảng 2,62 tỷ USD, tăng 13,3% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy xuất khẩu thủy sản đang phục hồi tích cực và tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam.

---

2. Các Nhóm Thực phẩm Xuất khẩu Chủ lực

Ngành Foodstuff của Việt Nam có cơ cấu rất đa dạng, bao gồm nhiều nhóm hàng có giá trị xuất khẩu cao và yêu cầu logistics khác nhau.

Các sản phẩm xuất khẩu chủ yếu gồm:

• Gạo
• Cà phê
• Hạt điều
• Hồ tiêu
• Trái cây và rau quả tươi
• Trái cây đông lạnh
• Thủy sản
• Tôm, cá tra và cá ngừ
• Nông sản chế biến
• Thực phẩm đóng hộp
• Gia vị
• Đồ uống và thực phẩm tiêu dùng

Trong đó, gạo, cà phê, thủy sản, trái cây – rau quả và hạt điều là những nhóm hàng có tần suất xuất khẩu cao, sản lượng lớn và gắn chặt với các tuyến logistics quốc tế.

Một đặc điểm quan trọng của logistics thực phẩm là mỗi nhóm sản phẩm lại có yêu cầu bảo quản khác nhau. Gạo và cà phê thường có thể vận chuyển bằng container khô nếu được đóng gói phù hợp; thủy sản đông lạnh cần container lạnh; trái cây tươi cần kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt và thời gian vận chuyển ngắn; trong khi thực phẩm chế biến phải đáp ứng các yêu cầu về nhãn hàng hóa, hạn sử dụng và an toàn thực phẩm.

---

3. Xuất khẩu Thủy sản và Vai trò của Chuỗi Logistics Lạnh

Thủy sản là một trong những nhóm hàng Foodstuff có yêu cầu logistics cao nhất. Các sản phẩm như tôm đông lạnh, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc và thủy sản chế biến phải được duy trì ở nhiệt độ ổn định trong suốt quá trình vận chuyển.

Trong quý I/2026, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 2,62 tỷ USD, tăng 13,3% so với cùng kỳ. Riêng tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt khoảng 900 triệu USD.

Sự phục hồi của xuất khẩu thủy sản tạo ra nhu cầu lớn đối với:

• Container lạnh (Reefer)
• Kho lạnh
• Xe tải lạnh
• Dịch vụ giám sát nhiệt độ
• Chứng nhận kiểm dịch
• Hồ sơ an toàn thực phẩm
• Vận chuyển đến cảng và trung tâm phân phối

Trong logistics thủy sản, chỉ một sai lệch về nhiệt độ hoặc một sự chậm trễ trong vận chuyển cũng có thể làm giảm chất lượng sản phẩm, phát sinh khiếu nại hoặc khiến hàng bị từ chối tại thị trường nhập khẩu. Vì vậy, năng lực vận hành chuỗi lạnh là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với ngành hàng này.

---

4. Gạo, Cà phê và Các Nông sản Khô

Gạo và cà phê là hai trong số những sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam. Các sản phẩm này thường được vận chuyển bằng container khô, hàng đóng bao hoặc hàng đóng pallet tùy theo yêu cầu của người mua và thị trường.

Trong quý I/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 577.300 tấn cà phê, tăng 12,6% về sản lượng. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu chỉ đạt khoảng 2,7 tỷ USD, giảm 6,4% so với cùng kỳ do giá xuất khẩu bình quân giảm. Giá xuất khẩu cà phê bình quân ước đạt khoảng 4.696,8 USD/tấn, giảm 16,9%.

Đối với gạo, thị trường xuất khẩu có thể biến động theo chính sách nhập khẩu của từng quốc gia. Philippines vẫn là một trong những thị trường quan trọng nhất của gạo Việt Nam. Trong 7 tháng đầu năm 2025, Philippines nhập khẩu khoảng 2,44 triệu tấn gạo từ Việt Nam, chiếm khoảng 44,3% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn này.

Đối với các mặt hàng nông sản khô như gạo, cà phê, hạt điều và hồ tiêu, doanh nghiệp logistics cần đặc biệt chú ý đến:

• Kiểm soát độ ẩm
• Chất lượng bao bì
• Khử trùng container
• Kiểm dịch thực vật
• Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O)
• Chứng nhận chất lượng
• Nguy cơ nấm mốc, vón cục, côn trùng hoặc nhiễm mùi

Đây là nhóm hàng có sản lượng lớn, phù hợp với vận tải đường biển nhưng vẫn cần được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt trước khi đóng hàng vào container.

---

5. Trái cây, Rau quả và Thực phẩm Dễ Hư hỏng

Trái cây và rau quả là một trong những nhóm hàng xuất khẩu tăng trưởng nhanh của Việt Nam trong những năm gần đây, đặc biệt là sầu riêng, thanh long, xoài, chuối, dừa, chanh dây và các sản phẩm trái cây chế biến.

Nhóm hàng này có yêu cầu logistics phức tạp hơn các sản phẩm nông sản khô do có hạn sử dụng ngắn và nhạy cảm với nhiệt độ, độ ẩm, độ chín cũng như thời gian vận chuyển.

Các yêu cầu logistics phổ biến bao gồm:

• Container lạnh
• Làm lạnh sơ bộ trước khi đóng hàng
• Kiểm soát nhiệt độ trong suốt quá trình vận chuyển
• Kiểm dịch thực vật
• Mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói
• Truy xuất nguồn gốc
• Giao hàng đúng thời gian

Đối với trái cây tươi, chỉ cần chậm trễ một ngày cũng có thể ảnh hưởng đến giá trị thương mại của cả lô hàng. Vì vậy, các đơn vị logistics phục vụ nhóm hàng này cần có kinh nghiệm về container lạnh, booking tàu nhanh, chứng từ kiểm dịch và phối hợp chặt chẽ với nông trại, cơ sở đóng gói và nhà nhập khẩu.

---

6. Nhập khẩu Thực phẩm và Nguyên liệu Chế biến Thực phẩm

Bên cạnh hoạt động xuất khẩu, Việt Nam cũng nhập khẩu nhiều loại thực phẩm để phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước, ngành chế biến thực phẩm, nhà hàng, khách sạn, siêu thị và các doanh nghiệp sản xuất.

Các mặt hàng nhập khẩu phổ biến gồm:

• Thịt bò, thịt heo và gia cầm đông lạnh
• Sữa và các sản phẩm từ sữa
• Trái cây nhập khẩu
• Thủy sản nhập khẩu
• Nguyên liệu chế biến thực phẩm
• Phụ gia thực phẩm
• Đồ uống
• Bánh kẹo
• Ngũ cốc, bột mì và đậu nành
• Thực phẩm đóng hộp
• Thực phẩm đông lạnh

Nhu cầu nhập khẩu thực phẩm tăng lên nhờ sự phát triển của tầng lớp trung lưu, thay đổi thói quen tiêu dùng, nhu cầu đối với sản phẩm chất lượng cao và sự mở rộng của hệ thống bán lẻ hiện đại.

Về mặt logistics, thực phẩm nhập khẩu thường phải thực hiện các thủ tục như kiểm dịch động vật, kiểm dịch thực vật, kiểm tra an toàn thực phẩm, công bố sản phẩm, ghi nhãn phụ bằng tiếng Việt, kiểm tra hạn sử dụng và chứng từ chất lượng.

---

7. Đặc điểm Logistics của Ngành Foodstuff

Foodstuff là một trong những lĩnh vực logistics có yêu cầu cao nhất bởi hàng hóa liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và phải đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu của từng quốc gia.

Kiểm soát nhiệt độ

Thực phẩm đông lạnh, thủy sản, thịt, sữa, trái cây tươi và một số loại thực phẩm chế biến phải được bảo quản ở nhiệt độ phù hợp.

Điều này tạo ra nhu cầu lớn đối với:

• Logistics chuỗi lạnh
• Kho lạnh
• Xe tải lạnh
• Container lạnh
• Giám sát nhiệt độ

Thị trường logistics chuỗi lạnh dành cho thực phẩm tại Việt Nam được ước tính khoảng 1,5 tỷ USD, được thúc đẩy bởi nhu cầu đối với thực phẩm dễ hư hỏng, quá trình đô thị hóa, sự mở rộng của ngành bán lẻ và nhận thức ngày càng cao về an toàn, chất lượng thực phẩm.

Quản lý hạn sử dụng

Thực phẩm có thời hạn sử dụng rõ ràng. Do đó, hoạt động logistics phải quản lý hàng hóa theo ngày sản xuất, hạn sử dụng, số lô và nguyên tắc FEFO – First Expired, First Out (hết hạn trước, xuất trước).

Kiểm dịch và An toàn thực phẩm

Thực phẩm thường phải trải qua kiểm dịch, kiểm tra chất lượng hoặc kiểm tra an toàn thực phẩm. Tùy từng loại sản phẩm, doanh nghiệp có thể cần:

• Giấy chứng nhận kiểm dịch
• Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật
• C/O
• Chứng nhận phân tích (COA)
• Hồ sơ công bố sản phẩm
• Các chứng nhận liên quan đến chất lượng và an toàn thực phẩm

Truy xuất nguồn gốc

Các thị trường như EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc ngày càng yêu cầu cao hơn về truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói, tiêu chuẩn sản xuất và kiểm soát dư lượng.

Tính mùa vụ

Nhiều sản phẩm thực phẩm và nông nghiệp có tính mùa vụ rất cao. Trong mùa thu hoạch cao điểm, nhu cầu về container, kho lạnh, xe tải, nhân công đóng hàng và lịch tàu có thể tăng mạnh.

---

8. Các Phương thức Vận chuyển Phổ biến

Vận tải đường biển

Đường biển là phương thức vận tải chính đối với ngành Foodstuff, đặc biệt với:

• Gạo
• Cà phê
• Hạt điều
• Hồ tiêu
• Thủy sản đông lạnh
• Trái cây
• Thực phẩm chế biến
• Hàng container

Hàng hóa có thể được vận chuyển bằng:

• Container khô
• Container lạnh
• Hàng đóng bao
• FCL
• LCL

Vận tải hàng không

Hàng không thường được sử dụng cho các sản phẩm có giá trị cao, hạn sử dụng ngắn hoặc cần giao gấp như:

• Trái cây tươi cao cấp
• Mẫu thực phẩm
• Sản phẩm thử nghiệm thị trường
• Một số sản phẩm đông lạnh đặc biệt
• Đơn hàng khẩn cấp

Vận tải đường bộ và xuyên biên giới

Đường bộ đóng vai trò quan trọng trên các tuyến:

• Việt Nam – Trung Quốc
• Việt Nam – Lào
• Việt Nam – Campuchia

cũng như vận chuyển nội địa từ vùng sản xuất đến cảng biển, sân bay, kho lạnh và nhà máy chế biến.

Logistics chuỗi lạnh

Chuỗi lạnh đặc biệt quan trọng đối với:

• Thủy sản
• Thịt
• Trái cây tươi
• Sữa
• Thực phẩm đông lạnh
• Một số thực phẩm chế biến

Dịch vụ này bao gồm kho lạnh, container lạnh, xe tải lạnh, giám sát nhiệt độ và xử lý hàng lạnh tại cảng.

---

9. Các Tuyến Logistics Quan trọng

Việt Nam – Trung Quốc

Trung Quốc là thị trường lớn đối với nhiều sản phẩm nông nghiệp và trái cây Việt Nam. Tuyến này sử dụng đường bộ, đường biển và đường sắt.

Đối với trái cây tươi, thời gian thông quan, thủ tục kiểm dịch và năng lực tại các cửa khẩu đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Việt Nam – Hoa Kỳ

Mỹ là thị trường quan trọng đối với thủy sản, hạt điều, cà phê, thực phẩm chế biến và nhiều sản phẩm nông nghiệp khác.

Tuyến này chủ yếu sử dụng vận tải biển, với nhu cầu cao đối với cả container lạnh và container khô.

Việt Nam – EU

EU có các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, dư lượng hóa chất, truy xuất nguồn gốc và chứng từ.

Đây là thị trường có tiềm năng lớn nhưng đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu và đơn vị logistics phải kiểm soát hồ sơ rất chặt chẽ.

Việt Nam – Nhật Bản và Hàn Quốc

Nhật Bản và Hàn Quốc là những thị trường quan trọng đối với thủy sản, thực phẩm chế biến, trái cây, cà phê và các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao.

Các thị trường này có yêu cầu cao về chất lượng, bao bì và thời gian giao hàng.

Việt Nam – ASEAN

ASEAN là thị trường gần Việt Nam, mang lại lợi thế về chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng.

Các nhóm hàng như thực phẩm chế biến, nông sản, đồ uống và nguyên liệu thực phẩm có nhiều cơ hội phát triển tại khu vực này.

---

10. Cơ hội cho các Doanh nghiệp Logistics

Ngành Foodstuff tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp logistics nhờ sản lượng lớn, nhu cầu ổn định và yêu cầu dịch vụ chuyên biệt.

Các cơ hội nổi bật bao gồm:

• Vận tải biển thực phẩm đến Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc
• Dịch vụ container lạnh cho thủy sản, trái cây, thịt và sữa
• Kho lạnh và vận tải lạnh nội địa
• Khai báo hải quan cho hàng thực phẩm
• Xử lý thủ tục kiểm dịch động vật và thực vật
• Tư vấn chứng từ an toàn thực phẩm
• Gom hàng LCL đối với thực phẩm đóng gói
• Vận chuyển Door-to-Door đối với hàng đông lạnh và hàng khô
• Vận tải xuyên biên giới Việt Nam – Trung Quốc
• Quản lý hàng tồn kho theo hạn sử dụng, số lô và tiêu chuẩn FEFO

Các doanh nghiệp logistics có năng lực về chuỗi lạnh, quy định kiểm dịch, chứng từ thực phẩm và hệ thống kho bãi gần cảng hoặc vùng sản xuất sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn trong việc phục vụ nhóm hàng này.

---

11. Triển vọng Ngành Foodstuff năm 2026

Triển vọng của ngành Foodstuff Việt Nam trong năm 2026 tiếp tục tích cực.

Số liệu xuất khẩu trong 4 tháng đầu năm 2026 cho thấy kim ngạch nông, lâm, thủy sản đã vượt 23 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ. Đây là nền tảng tích cực để hoạt động xuất khẩu thực phẩm, nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến tiếp tục mở rộng trong các quý tiếp theo.

Tuy nhiên, ngành cũng đối mặt với một số thách thức như:

• Biến động giá nông sản
• Yêu cầu kiểm dịch ngày càng nghiêm ngặt
• Rủi ro từ thị trường nhập khẩu
• Thay đổi chính sách thương mại
• Thiếu container lạnh trong mùa cao điểm
• Yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc

Đối với các doanh nghiệp logistics, Foodstuff vẫn là một phân khúc tăng trưởng lớn và dài hạn. Để phục vụ hiệu quả nhóm hàng này, doanh nghiệp cần đầu tư vào năng lực chuỗi lạnh, kiểm soát chất lượng, chứng từ chuyên ngành, năng lực xử lý mùa vụ và khả năng giao hàng đúng hạn.

---

Kết luận

Ngành Foodstuff / Thực phẩm và Nông sản là một trong những trụ cột quan trọng của hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam. Với kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 16,69 tỷ USD trong quý I/2026 và hơn 23 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế là một trong những quốc gia cung ứng thực phẩm, nông sản và thủy sản quan trọng trên thị trường toàn cầu.

Đối với ngành logistics, Foodstuff là nhóm hàng có sản lượng lớn, tần suất vận chuyển cao và yêu cầu dịch vụ chuyên biệt. Từ vận tải biển, container lạnh, kho lạnh, xe tải lạnh, thông quan, kiểm dịch, chứng nhận an toàn thực phẩm cho đến phân phối nội địa, mỗi mắt xích logistics đều đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng sản phẩm và uy tín của doanh nghiệp xuất khẩu.

Khi người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc, các doanh nghiệp logistics có chuyên môn sâu về Foodstuff sẽ có nhiều cơ hội tăng trưởng mạnh trong những năm tới.

Vina Happy Shipping Company Limited cung cấp các giải pháp logistics toàn diện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động thương mại quốc tế và quản lý chuỗi cung ứng. Với các dịch vụ vận tải biển, vận tải hàng không, vận tải đường bộ, giao hàng Door-to-Door, khai báo hải quan và hỗ trợ xuất nhập khẩu, chúng tôi cam kết mang đến những giải pháp logistics linh hoạt, hiệu quả và tối ưu chi phí cho từng lô hàng.

Với định hướng lấy khách hàng làm trọng tâm, Vina Happy Shipping hướng tới trở thành đối tác logistics đáng tin cậy của doanh nghiệp, đảm bảo xử lý hàng hóa an toàn, chi phí cạnh tranh, giao hàng đúng thời gian và hỗ trợ chuyên nghiệp trong toàn bộ quá trình vận chuyển. Dù hàng hóa được vận chuyển trong nước hay quốc tế, Vina Happy Shipping luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp bằng những giải pháp logistics thực tế, góp phần tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

 

---

CÔNG TY TNHH VINA HAPPY SHIPPING

Vận tải Đa phương thức: Vận tải đường biển, cả vận tải quốc tế và nội địa, vận tải đường bộ và vận tải hàng không.

Chuỗi cung ứng hoàn chỉnh: Giao hàng tận nơi, khai báo và thông quan hải quan cũng như hỗ trợ các dịch vụ ủy thác xuất nhập khẩu.

Hiệu quả và tiết kiệm chi phí: Cung cấp mức giá cạnh tranh cùng với chất lượng dịch vụ vượt trội.

Địa chỉ Trụ sở: Số 10 Lương Định Của, Khu Phố 29, Phường An Khánh, TP.HCM, Việt Nam

Chi Nhánh Hà Nội: Số 200 Mỹ Đình, Phường Từ Liêm, TP. Hà Nội, Việt Nam

Liên hệ: (+84) 28 6674 3878

Email: cus@vhshipping.com

Trang web: https://vhshipping.com/